Wanneer een middelbare schooldirecteur bij de start van het schooljaar 2026 ontdekt dat hij de mobiele telefoons van zijn leerlingen moet in beslag nemen zonder een opslagruimte te hebben, krijgt de ministeriële circulaire een heel andere dimensie. De onderwijstrends in Frankrijk beperken zich niet tot de grote koppen over het eindexamen of de programma’s: ze spelen zich af in de concrete beperkingen waarmee scholen, leraren en gezinnen dagelijks te maken hebben.
Verbod op mobiele telefoons op de middelbare school: wat het ter plaatse verandert
Na de middelbare school, die sinds de wet van 3 augustus 2018 onderhevig is, wordt het verbod op mobiele telefoons nu ook van toepassing op middelbare scholen bij de start van het schooljaar 2026. De maatregel staat in de circulaire voor het nieuwe schooljaar en de bijbehorende uitvoeringsdocumenten. We gaan van een maatschappelijk debat (hyperverbinding van adolescenten, cyberpesten, aandacht in de klas) naar een juridische verplichting die elke instelling moet organiseren.
In de praktijk variëren de reacties hierover. Sommige middelbare scholen hebben al geëxperimenteerd met telefoonkluisjes, andere hebben geen geschikte infrastructuur. De logistieke vraag (opslag, verantwoordelijkheid in geval van diefstal, omgaan met recidivisten) houdt de directies meer bezig dan het principe zelf, dat door het personeel breed wordt geaccepteerd.
De onderwijsactualiteiten gepubliceerd op edunews.fr maken het mogelijk om de uitvoering van deze maatregelen in de academies te volgen. Het onderwerp gaat verder dan alleen de regulering van digitale middelen: het raakt aan de organisatie van schoolruimtes en de relaties met gezinnen, die duidelijk geïnformeerd moeten worden over de nieuwe regels.
Heroriëntatie op de basisprincipes in de basisschool: Frans en wiskunde als prioriteit
De circulaire voor het schooljaar 2026 bevestigt een duidelijke pedagogische sturing: de inspanning richten op twee fundamentele vaardigheden, Frans en wiskunde. Deze heroriëntatie is geen slogan. Het vertaalt zich in versterkte lestijden, frequentere nationale evaluaties en gerichte opleidingen voor basisschoolleraren.
Men kan deze keuze beperkend vinden. Het heeft echter het voordeel van duidelijkheid voor de onderwijsteams, die precies weten waar ze hun tijd op moeten concentreren. De mediarelletjes focussen vaak op schooluniformen of disciplinaire kwesties, maar deze curriculaire heroriëntatie restructureert het dagelijks leven in de klas veel dieper.
Wat dit betekent voor de leraren
De bijscholingen die aan basisschoolleraren worden aangeboden, richten zich steeds meer op de didactiek van Frans en wiskunde. De onderwijsmaterialen die door het ministerie beschikbaar worden gesteld, volgen dezelfde logica. Voor een leraar in functie betekent dit minder verspreiding tussen nevenvakken en meer hulpmiddelen voor de fundamentele leerprocessen.
- Versterking van de lestijden voor lezen en schrijven vanaf groep 1, met regelmatige opvolgingsevaluaties
- Beschikbaarheid van gestructureerde nationale middelen in wiskunde, afgestemd op de einddoelen van de cyclus
- Bijscholingen die zich richten op de didactiek van deze twee vakken, ten koste van meer algemene modules
Voorbereidend jaar: een nieuw systeem voor leerlingen in moeilijkheden na de middelbare school
Het decreet van 2026 formaliseert het voorbereidend jaar, geopend voor vrijwillige leerlingen die hun kennis willen consolideren voordat ze naar een algemene, technologische of beroepsopleiding gaan. Het doel is om vroegtijdige schooluitval op de middelbare school te verminderen door de achterstanden die tijdens de middelbare school zijn opgebouwd, in te halen.
In de praktijk hangt de uitvoering sterk af van de middelen die elke academie toekent. Er wordt gesproken over kleinere klassen en versterkte begeleiding, maar de concrete modaliteiten (aantal geopende klassen, profiel van de toegewezen leraren, samenwerking met beroepsopleidingen) blijven van rectoraat tot rectoraat variëren.
Een nuttig systeem, maar onder voorwaarden
De waarde van het voorbereidend jaar ligt in de positionering: het richt zich op leerlingen die als kwetsbaar zijn geïdentificeerd, op een cruciaal moment in hun schoolloopbaan. Zonder voldoende middelen is het risico dat er een pad van uitsluiting wordt gecreëerd in plaats van een springplank. De eerste reacties van pilotinstellingen tonen aan dat de kwaliteit van de pedagogische begeleiding het verschil maakt.
Kunstmatige intelligentie en de opleiding van leraren: waar staan we concreet
Kunstmatige intelligentie in het onderwijs zorgt voor veel discussie, maar in de Franse klaslokalen blijft de realiteit bescheiden. Enkele academies experimenteren met AI-tools voor gedifferentieerd onderwijs of automatische correctie, zonder gecoördineerde nationale uitrol.
De echte uitdaging ligt aan de kant van de opleiding van leraren. De meeste leraren hebben geen specifieke training ontvangen voor het gebruik van AI in hun praktijk. De academische opleidingsplannen beginnen modules op te nemen die aan deze onderwerpen zijn gewijd, maar we zijn nog ver verwijderd van een algemene vaardigheidsverhoging.
- Enkele rectoraten bieden workshops aan over het gebruik van AI-tools om oefeningen aan te passen aan het niveau van elke leerling
- De wervingscompetities bevatten nog geen component die verband houdt met geavanceerde digitale middelen of AI
- De vrijwillige instellingen testen oplossingen voor assistent-gebaseerde correctie, voornamelijk in talen en wiskunde
De kwestie van de bescherming van de gegevens van leerlingen remt ook de initiatieven. De AI-tools die op de markt beschikbaar zijn, voldoen niet allemaal aan de eisen van de AVG die op minderjarigen van toepassing is, wat de selectie van betrouwbare oplossingen door de onderwijsteams bemoeilijkt.
Het onderwijs in Frankrijk bevindt zich in een periode van stille transformaties. Het verbod op telefoons op de middelbare school, de heroriëntatie op Frans en wiskunde, de oprichting van het voorbereidend jaar en de eerste stappen van AI in de klas schetsen een veranderend schoollandschap. Deze evoluties zijn minder meetbaar in de ministeriële aankondigingen dan in de capaciteit van de instellingen om ze dagelijks te vertalen, met de middelen die ze hebben.